.::menu::.
 
Przypuszczenia i hipotezy
– czy tak musi być?
 
Kto pierwszy rozpoczął?
 
Klimat, co to takiego
 i elementy klimatu?
 
Strefy klimatyczne na
 Ziemi
 
Pogoda – kiedy, o niej
mowa?
 
Świat organiczny – wieczni podróżnicy
 
Fitogeografia nauka o ...
 
Zoogeografia to ...
 
Fenologia nauka ...
 
Bibliografia
Wpływ czynników klimatycznych i pogody na organizmy żywe

 

 

 
Fenologia nauka badająca zależności między charakterystycznymi, okresowymi zjawiskami w życiu organizmów a sezonowymi zmianami pór roku i warunków meteorologicznych.

 

 

 Fenologia rejestruje cykliczne zjawiska dotyczące: u roślin – pękania pączków, rozwoju liści, kwitnienia, owocowania; u zwierząt – wędrówek, rozrodu, zapadania w sen zimowy.  Obserwacje fenologiczne są wykorzystywane do różnych celów, np. do bliższego określenia warunków klimatu lokalnego, do badań nad rozwojem poszczególnych gatunków roślin i rytmiką sezonową - fitocenoz, do głębszego poznania biologii zwierząt. Fenologia ma duże znaczenie w klimatologii, w ochronie roślin i ich aklimatyzacji. Badania fenologiczne warunkują prawidłowy dobór gatunków roślin do uprawy, ustalenie właściwego terminu siewów, zbiorów itp. W Polsce wyróżnia się osiem fenologicznych pór roku: przedwiośnie, wczesna wiosna, pełnia wiosny, wczesne lato, lato, wczesna jesień, jesień, zima.

-         blednięcie raf koralowych u wybrzeży Australii

Zjawisko to przypisuje się wielu przyczynom takim jak: ocieplanie klimatu, zwiększone promieniowanie UV, zanieczyszczenia oceanów i chorobotwórcze bakterie. Odbarwienie sygnalizuje zaburzenia w funkcjonowaniu, glonów żyjących w  tkankach korali – zooksantelle wykorzystują produkty fotosyntezy, a same otrzymują schronienie i dostęp do światła. Najliczniej te organizmy występują w zimie najchłodniejszej porze roku, a latem liczba ich spada – to zbyt duża ilość światła i wysoka temperatura wody zakłócając fotosyntezę w komórkach glonów aż do jej ustania powodują że glony stają się nie produktywne i w efekcie polip pozbywa się zamierających lokatorów. Część zooksantelli zostaje w tkankach koralowców co pozwala im na powrót do dobrej formy w sprzyjających warunkach.

-         oscylacja północnoatlantycka

Występująca na północnym Atlantyku oscylacja północnoatlantycka ma znaczny wpływ na kształtowanie się klimatu w Europie i determinuje zmiany temperatur wód powierzchniowych, układ i natężenie prądów morskich. Jej oddziaływanie zależne jest od różnicy ciśnień atmosferycznych w dwóch stałych ośrodkach barycznych nad Atlantykiem: niżu islandzkiego i wyżu azowskiego. Efektem dodatniej różnicy ciśnień są łagodne zimy w Europie, nad Alaskę i Grenlandię napływają wtedy masy zimnego powietrza, natomiast powietrze nad północno – zachodnim Atlantykiem nagrzewa się. Nasilają się wiatry z kierunków zachodnich, które przenoszą stosunkowo ciepłe i wilgotne powietrze nad Zachodnią Europę. Pas wiatrów zachodnich przesuwa się na północ, co ogranicza napływ zimnych syberyjskich mas powietrza na północno – wschodnią Europę. Z kolei ujemna różnica ciśnień powoduje w Europie nastanie surowych zim i w tym wypadku wszystko odbywa się odwrotnie: napływ zimnych mas powietrza nad Alaskę i Grenlandię zmniejsza się, co osłabia zachodni wiatr, a zatem i napływ ciepłego morskiego powietrza nad Europę – syberyjski chłód ma wtedy otwartą drogę na zachód, a pośrednio wpływ na liczebność planktonu i ryb planktonożernych. Rozwój fitoplanktonu, zooplanktonu, populacji ryb i drapieżników wyższego   rzędu np. ptaki morskie jest zależny od systemu oceaniczno – klimatycznego. Wskaźniki dodatnie ciśnień spowodowały obniżenie liczebności fitoplanktonu i zooplanktonu, a w efekcie zubożenie warunków pokarmowych wielu gatunków planktonożernych.

        - polarne oazy na oceanie

Wiatry wiejące stale w jednym kierunku w Arktyce i wokół Antarktydy odgina lód od brzegu powodując podpływanie ku powierzchni cieplejszych wód przydennych, które oddają ciepło i zamarzają, i z istniejącym lodem spychane są do morza, a na ich miejsce wpływa nowa masa mody przydennej – miejsca takie zwane są płoniami wiatrowymi, czyli naturalnymi przeręblami. Płonie związane są z docieraniem do lodowego oceanu ciepłych prądów lokalnie uniemożliwiających zamarzanie wody – płonie ciepłe. Pokrywa lodowa ogranicza dostęp światła dlatego też zakwity glonów w Arktyce rozpoczynają się dopiero w porze pękania lodów, kiedy pojawiają się szczeliny, pęknięcia doprowadzające dostateczną ilość światła dla fotosyntezy. Otwarta przestrzeń płoni zapewnia optymalne oświetlenie, na klika miesięcy wcześniej niż pokrytych lodem rejonach. Dzień polarny rozpoczyna się w Arktyce w kwietniu, a pokrywa lodowa pęka dopiero w czerwcu. Ta różnica powoduje, że sezon wegetacyjny rozpoczyna się w płoniach wcześniej i jest bardziej intensywny niż na obszarach zalodzonych,  stąd określenie ,,oazy Arktyki’’. Miejsca te stają się bardzo zasobne w pokarm (plankton), gdzie gromadzą się ryby, a ślad za nimi podążają foki, wieloryby i ptaki morskie. Ogromna ilość biomasy bentosu zapewnia pokarm żyjącym  płastugom, morsom i niektórym wielorybom.

-         życie w rytmie pływów

Estuarium strefa ujścia cieku do morza lub częściowo odcięty zbiornik wodny o swobodnym połączeniu z morzem. Do estuariów są zaliczane zabagnione doliny rzeczne, lejkowate ujścia rzek, delty, płytkie zalewy, błota w zasięgu pływów, fiordy itp. Estuaria  są środowiskami o zmiennych warunkach siedliskowych, hydrologicznych i chemicznych z powodu stałego dopływu wód słodkich oraz okresowych wlewów wód morskich (przypływy, sztormy). Nie są to typowe strefy przejściowe, w których nakładają się cechy sąsiadujących środowisk, gdyż mają własne, specyficzne właściwości. W estuariach  występują organizmy słodkowodne, morskie i specyficzne formy słonawowodne. Estuaria obok raf koralowych, formacji mangrowych i wilgotnych lasów równikowych, należą do najbardziej produktywnych ekosystemów kuli ziemskiej, a żyjące tam organizmy wykazują dużą tolerancję w stosunku do zasolenia wody i temperatury, ponieważ warunki zmieniają się w ciągu dnia, miesiąca i roku.

    - życie człowieka w górach

Gdy wznosimy się coraz wspinamy się coraz wyżej odczuwamy chłód, spada ciśnienie. Już na wysokości 6000m ciśnienie jest niższe o połowę niż na poziomie morza. W wysokich górach człowiek odczuwa dolegliwości związane z wewnętrznym ciśnieniem. Nie jest ono wyrównywane ciśnieniem panującym na zewnątrz i rozrzedzona atmosfera powoduje zaburzenia w oddychaniu. Niskie ciśnienie wpływa też pośrednio na intensywność promieniowania. Rozrzedzone powietrze przepuszcza w większym stopniu promieniowanie , co jest szkodliwe dla zdrowia człowieka. Ciało ludzkie ogrzewa się silniej i szybciej, ale też silniej ochładza. Duże wahania temperatury występują nie tylko w różnych porach doby, ale też w zależności od położenia w cieniu lub pełnym słońcu. Na dużych wysokościach człowiek może przebywać kilka dni, a klika godzin w tak zwanej strefie śmierci tj. powyżej 8000m. Aby wspinać się bezpiecznie potrzebna jest aklimatyzacja. Za granicę adaptacji do stałego zamieszkania przyjmuje się granicę 4500m. Indianie żyjący na płaskowyżu Altiplano w Peru przystosowali się, mają oni we krwi więcej czerwonych ciałek krwi, a ich serca i płuca są większe niż u ludzi żyjących na nizinach.

-         życie ludzi w strefie podbiegunowej

Wokół kół podbiegunowych żyją ludzie, których oczy są wąskie a jest to ochrona przed odbitymi promieniami słonecznymi  od śniegu w czasie trwania dnia polarnego, kiedy to słońce nie zachodzi przez całą dobę.

Dlaczego ten temat?

Organizmy występujące na Ziemi stanowią jej najcenniejsze bogactwo, które nieustannie dostosowuje się do różnych warunków klimatycznych i pozostaje z nimi w ścisłej zależności.

Jesteśmy uczniami klasy pierwszej i drugiej Gimnazjum nr 1 w Lubaniu. Interesujemy się biologią i geografią , a każdy z nas ma swoje bardzo specjalistyczne zainteresowania związane z geografią i biologią np. pasją Macieja Skowrońskiego są góry . Jesteśmy uczestnikami szkolnego koła przyrodniczo – fotograficznego, które prowadzi nauczyciel-opiekun naszej grupy i dlatego aby rozwijać nasze zainteresowania i zdolności uczestniczymy w państwa konkursie.